به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از الجزیره، در حالی که قدرتهای منطقهای تلاشهای دیپلماتیک خود را برای جلوگیری از تشدید دیگری در جنگ هشت ماهه آمریکا و اسرائیل علیه ایران افزایش میدهند، تهران نشانههای کمی از عقبنشینی از خطوط قرمز خود نشان میدهد.
اعلام چین در روز سهشنبه مبنی بر اینکه پکن به زودی نمایندهای را به کشورهای درگیر در منطقه اعزام خواهد کرد تا به جلوگیری از دور دیگری از تشدید تنشها کمک کند، بر فوریت فزاینده یافتن راهحل مسالمتآمیز برای یک درگیری که بازارهای جهانی انرژی را مختل و به سراسر منطقه سرایت کرده است، تأکید میکند.
روز دوشنبه، مقامات ارشد عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه - سه کشوری که پیمان دفاعی مکه را در ماه اوت امضا کردند - با مقامات عالیرتبه ایرانی دیدار کردند و قول دادند که به بحثهای مربوط به «صلح و امنیت» در منطقه ادامه دهند.
با این حال، به نظر میرسد تهران مصمم است از خواستههای خود کوتاه نیاید، به ویژه اینکه نفوذ فراوانی بر آینده تجارت دریایی در تنگه هرمز دارد، تنگهای که یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان قبل از جنگ از طریق آن حمل میشد.
تهران همچنان بر کاهش تحریمها، پایان دادن به محاصره دریایی ایالات متحده بر بنادر خود در خلیج فارس و تضمین عدم تکرار حملات ایالات متحده در ازای کمک به ازسرگیری ترافیک عادی در تنگه هرمز اصرار دارد. ایالات متحده میخواهد ایران قبل از مذاکره برای توافق نهایی صلح، از جمله دادن امتیازاتی در مورد برنامه هستهای خود، امتیازات بیشتری بدهد.
کارشناسان میگویند محاسبات فعلی ایران تحت تأثیر عوامل مختلفی است، از جمله بیاعتمادی عمیق آن به واشنگتن - که از ژوئن ۲۰۲۵ سه بار در حین انجام مذاکرات به ایران حمله کرده است - این باور که ادامه فشار اقتصادی میتواند امتیازات جذابتری از سوی آمریکا را به دنبال داشته باشد، و انتخابات بسیار مورد انتظار در اسرائیل و آمریکا در این هفته و هفته آینده.
بیاعتمادی
در قلب موضع ایران این باور وجود دارد که تلاشهای دیپلماتیک قبلی نتوانستهاند محافظت کافی در برابر حملات مجدد آمریکا و اسرائیل را فراهم کنند. آمریکا و اسرائیل اولین حملات جنگ را در ۲۸ فوریه، درست زمانی که مذاکرات صلح در عمان در جریان بود، آغاز کردند. سال گذشته، اسرائیل جنگ ۱۲ روزه خود علیه ایران را در ماه ژوئن آغاز کرد که آمریکا نیز به آن پیوست.
پاکستان و قطر در ژوئن امسال به میانجیگری تفاهمنامهای با هدف بازگشایی تنگه هرمز، پایان دادن به محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا و تعیین شرایط برای شروع مذاکرات بر سر برنامه هستهای ایران کمک کردند.
اما این توافق به سرعت از هم پاشید، زیرا هر دو طرف حملات خود را از سر گرفتند و منجر به حملات مداوم ایالات متحده به ایران برای چند هفته در ماه ژوئیه شد و پس از آن حملات تلافیجویانه ایران به داراییهای نظامی و زیرساختهای انرژی ایالات متحده در کشورهای همسایه خلیج فارس و همچنین در اردن رخ داد.
سینا طوسی، پژوهشگر ارشد غیرمقیم در مرکز سیاست بینالملل (CIP)، گفت که شکست این توافق، موضع تهران را سختتر کرده است. او به الجزیره گفت: «ایران معتقد است مذاکرات و توافقات آتشبس قبلی نتوانسته از آن در برابر حملات نظامی مجدد محافظت کند و بنابراین به دنبال تضمینهای ملموستر و پایدارتری است.»
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، در مورد اینکه در آینده نزدیک چه اقدامی انجام خواهد داد، مبهم مانده است. ترامپ روز یکشنبه به خبرنگاران گفت: «سوال من این است که آیا با آنها معامله میکنم یا کارشان را تمام میکنم؟» او پیش از این گفته بود حمله به ایران تا پس از انتخابات میاندورهای آمریکا در ۳ نوامبر انجام نخواهد شد.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، هفته گذشته گفت که نیروهای مسلح این کشور آمادهاند تا به هرگونه حمله جدید، از جمله حمله به همسایگان تهران و هدف قرار دادن پایگاههای مورد استفاده در عملیات نظامی آمریکا به عنوان بخشی از استراتژی جدید «تهاجمی» خود در جنگ با آمریکا، پاسخ دهند.
او همچنین گفت که ایران تنها زمانی تنگه هرمز را بازگشایی و مذاکرات صلح را آغاز خواهد کرد که واشنگتن گامهای مشخصی برای بازسازی اعتماد بردارد، از جمله برآورده کردن آخرین شرایط ایران - تعلیق تحریمها، رفع توقیف داراییهای ایران، لغو محاصره دریایی بنادر ایران توسط آمریکا و دادن تضمینهای مشخص مبنی بر اینکه دیگر حملات را آغاز نخواهد کرد.
انتخابات میاندورهای آمریکا و اسرائیل در پیش است
انتخابات میاندورهای آمریکا هفته آینده، زمانی که تمام ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی از ۱۰۰ کرسی سنا به رقابت گذاشته میشود، مشخص خواهد کرد که کدام حزب کنترل کنگره آمریکا را برای دو سال پایانی ریاست جمهوری ترامپ در دست خواهد داشت. این جنگ که از قبل نیز در بین آمریکاییها بسیار نامحبوب بوده، به طور فزایندهای به یک مسئله داخلی بحثبرانگیز تبدیل میشود.
نظرسنجی رویترز/ایپسوس در اوایل این ماه نشان داد تنها ۳۴ درصد از آمریکاییها از نحوه مدیریت ترامپ در این درگیری رضایت دارند که پایینترین میزان رضایت او در طول هر یک از دورههای ریاست جمهوری است. اکثریت جمهوریخواهان در هر دو مجلس کنگره در حال حاضر بسیار ناچیز است - با نسبت ۵۳ به ۴۷ (شامل دو نماینده مستقل که به دموکراتها رأی میدهند) در سنا و ۲۱۸ به ۲۱۴ در مجلس نمایندگان.
این جنگ همچنین باعث افزایش قیمت انرژی - به ویژه گازوئیل - شده است که تقریباً دو برابر شده و بار سنگینی را برای کشاورزان و مشاغل کوچک ایجاد کرده است - که به نگرانیها در مورد تورم و مقرون به صرفه بودن که بر مبارزات انتخاباتی حاکم است، میافزاید.
اهرم هرمز ایران
کنترل ایران بر کشتیرانی از طریق تنگه هرمز همچنان یکی از قویترین برگهای چانهزنی آن است. این آبراه پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، حدود یک پنجم از منابع انرژی جهان را حمل میکرد و به تهران اهرم چشمگیری در بازارهای جهانی نفت میداد.
طبق دادههای موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، ماه اکتبر بیشترین تعداد حملات به کشتیرانی تجاری در اطراف هرمز را ثبت کرده است. قیمت نفت خام برنت هفته گذشته - در مقایسه با حدود ۷۲ دلار قبل از جنگ - پس از حملات ایران به تانکرها به بالای ۱۱۷ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که کشتیرانی از طریق این تنگه به هیچ وجه نزدیک به سطوح قبل از جنگ نیست.
کریس بوچامپ، تحلیلگر ارشد بازار در گروه IG، گفت که معتقد است ایران عمداً از این فشار اقتصادی به عنوان بخشی از یک رقابت گستردهتر برای استقامت با واشنگتن استفاده میکند.
عدم قطعیت در مورد تلاشهای دیپلماتیک
آخرین ابتکار دیپلماتیک، نگرانی فزایندهای را در میان قدرتهای منطقهای در مورد پیامدهای دور دیگری از جنگ نشان میدهد. عربستان، پاکستان و ترکیه روز دوشنبه با مقامات ایرانی توافق کردند که در بحبوحه نگرانیها از تشدید دوباره درگیری، به مذاکرات در مورد صلح و امنیت منطقهای ادامه دهند.
مذاکرات در تهران در بحبوحه تشدید تنشهای منطقهای پس از هفتهها حمله یمن به عربستان سعودی برگزار میشود. پاکستان و ترکیه روابط نزدیکی با عربستان دارند و طبق توافقنامه دفاعی مشترک مکه که اخیراً بین سه کشور با اکثریت مسلمان منعقد شده، متعهد به حمایت نظامی از ریاض شدهاند.